مقدار نيم درهم مرهم ساخته بمالند و جهت اعلال باطنى و صدمات آن در روغن گل سرخ يا روغن كنجد حل كرده و طلا نمودن با آن و اگر بر كسى تيرى زده باشند ماليدن بر آن موضع و خوردن آن بغايت نافع . * الحمى * آشاميدن نيم دانگ آن با مطبوخ افسنتين و بادآورد و يا با اشربه مناسبه ديگر جهت رفع حميات عتبقه بلغميه و سوداويه نافع . * الاورام و البثور و الزينه * نيم دانگ آن با مطبوخ افتيمون صرف با ادويه مناسبه هفت روز متوالى جهت ابتداى برص و جذام و داء الفيل و همچنين جهت هر علت با ادويه مناسبه و معاون آن مفيد است . * السموم * ماليدن آن به قدر يك قيراط با روغن گاو جهت گزيدن عقرب گزيده آشاميدن يك قيراط آن با شراب صرف يا نبيذ صرف و همچنين يك قيراط آن با آب گشنيز تازه و يا آب بيخ كبر آشاميدن و گذاشتن بر آن و جهت مطلق سموم مقدار دو حبه آن با طبيخ خسك و يا با آب فراسيون و يا با آب سداب و يا با آب فوتنج جبلى يا با آب انجدان و يا با آب طبيخ آنها مجرب است و دستور حل موميايى مانند حل عنبر و لادن است در قدر مضاعف در گلاب و يا با ادهان مناسبه و يا به تنهايى و در تراكيب و ادويه داخل نمودن و حبوب آن در قرابادين كبير ذكر يافت . مونج به ضم ميم و سكون واو و نون و جيم لغت هندى است . ماهيت آن : پوست درخت نوعى از نى غير مجوف است كه به هندى سرگنده نامند و اطفال از قلم آن بر تخته مىنويسند . طبيعت آن : سرد و خشك . افعال و خواص آن : غرغره با آب مطبوخ آن جهت جوشش دهان و اورام لثه و لهات و آشاميدن آن جهت ضعف شهوت طعام و بواسير خونى و ريحى و درد گرده و مثانه و آلات تناسل و آشاميدن آن به طريق تنباكو در سر غليان به جهت فواق از مجربات گفته‌اند و به تجربه رسيده و اگر قبل از كشيدن آن قدرى برگ تنباكوى خشك را در آتش انداخته دود آن را به دهان بگيرند بهتر است و اگر به يك دفعه زايل نگردد مكرر نمايند و اين معالجه فواق ريحى است و بخور آن جهت بواسير مفيد است . موندى به ضم ميم و سكون واو و خفاى نون و كسر دال مهمله و يا لغت هندى است . ماهيت آن : نباتى است هندى كثير المنافع و از قبيل نجم و بياره با شاخ‌هاى مفروش بر زمين و برگ آن شبيه به برگ پودنه و از آن ضخيم‌تر و مزغب و گل آن سرخ مايل به بنفشى و مدور شبيه به تكمه و خوشبو فى الجمله شبيه به بوى گلاب و طعم آن اندك و تلخ و منبت آن صحراها و مزارع و در هند و عظيم‌آباد و بنگاله كثير الوجود . طبيعت آن : در دويّم گرم و تر و با قوّت قابضه . افعال و خواص آن : مقوى اعضاى رييسه و قوا و ارواح و معده و محلل و ملطف و مفتح و در تلطيف و تفتيح قريب به چوب چينى به حدى كه از عرق و بول و رايحه شارب آن بوى آن مىآيد و جهت رفع خفقان و توحش و يرقان و زردى بشره و امراض صفراوى و سوداوى رحم و حرقة البول و اورام و بثور مانند خنازير و دماميل و اورام جميع اعضا نافع و آشاميدن عرق آن كه به دستور گلاب عرق كشند جهت خفقان و وسواس سوداوى و صفراوى و تحليل مواد بلغميه و تقويت قوا و اوراح و ساير امراض مذكوره و جرب و قوبا و حكه و امثال اينها نافع به شرط مداومت بر آن كه از سه مثقال تا پنج مثقال ابتداء شروع نمايند و روزى دو مثقال بيفزايند تا هر مقدار كه موافقت نمايند و مرض رو به تخفيف و انحطاط آورد پس به تدريج كم نمايند و در ايام آشاميدن از حموضات و لبنيات و بقول و اغذيه غليظه و آشاميدن آب بسيار سرد و يا بسيار گرم و امتلا و حركات نفسانى و بدنى و جماع و حمام اجتناب نمايند و اگر نمك را تقليل نمايند بهتر است و اقتصار بر اغذيه لطيفه و آب نيم‌گرم نمايند و در امزجه قويه شروع از ده مثقال نمايند و به تدريج يك مثقال يا دو مثقال بيفزايند و جرم آن را نيز اهل هند مستعمل دارند و نبات آن را در هنگام نازكى با بيخ و برگ و گل كنده در سايه خشك مىنمايند پس نرم سوده با آرد گندم و روغن و شكر به طريق حلوا پخته روزى موافق برداشت مزاج مىخورند جهت حفظ قواى حيوانى و بدنى و منع موى از سفيدى و اسقاط و نيز به طريق سفوف با اشربه مناسبه مىآشامند جهت امور مذكوره و تخم آن را گفته‌اند اگر با شير هر روز مقدار يك كف بخورند قوّت حيوانى بخشد و گل آن را اگر تا چهل روز بخورند نيز همان خاصيت بخشد و نبات آن را قبل از به گل آمدن چون با بهنگره ساييده بر روغن و عسل آميخته تا چهل روز بخورند موى را سفيد نگرداند و نيز نزد اهل هند مشهور است كه چون غنچه گل آن را در اول سال درست بلع نمايند در آن سال از آزار رمد محفوظ مىمانند يك غنچه آن يك سال ، دو غنچه آن دو سال و همچنين مجرب مىدانند و بيخ آن را اگر تا يك سال بخورند نيز جهت سياه كردن موى نافع و چون بيخ آن را نيم كوفته در آب بخيسانند آن مقدار كه نم بردارد پس با روغن ياسمين چرب كرده در شيشه كرده به طريق قرع معكوس مقطر نمايند و هر روز يك دانگ آن را با برگ تانبول در زمستان بخورند نفع عظيم بخشد و تقويت قوا و اوراح نمايد و امراض بارده رطبه را دفع سازد و به دستور چون آب تازه نبات آن را با گل و بيخ بگيرند و با روغن